Yumurta kabuğu zarı, yumurtanın sert kabuğu ile yumurta akı arasında bulunan ince, yarı saydam tabakadır. Yumurtayı kırarken kabuğun iç yüzeyine yapışık kalan bu zar; kolajen, hiyalüronik asit, glukozamin ve kondroitin gibi eklem ve bağ dokusunun yapısında da yer alan bileşenler açısından zengindir. Bu nedenle NEM (natural eggshell membrane, doğal yumurta kabuğu zarı) adıyla takviye edici gıdalarda kullanılan bir hammadde haline gelmiştir. Kaynaklarda yumurta kabuğu zarı polimeri olarak da anılır.
Bu yazıda yumurta kabuğu zarının içeriğini, nasıl elde edildiğini, eklem sağlığı üzerine yapılan araştırmaları ve kullanırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini ele alıyoruz.
Yumurta kabuğu zarı nedir?
Yumurta kabuğunun iç yüzeyinde, birbirine sıkıca bağlı iki ince zar tabakası bulunur. Bu zarlar, gelişen embriyoyu bakterilere karşı koruyan ve kabuğun oluşumuna iskelet görevi gören, lifli bir protein ağı yapısındadır. Doğal yapısı ve biyouyumlu özellikleri sayesinde yumurta kabuğu zarı, gıda takviyelerinden yara örtülerine kadar farklı sağlık alanlarında araştırılan bir biyopolimerdir.
Yumurta kabuğu zarında neler bulunur?
- Kolajen: Başta tip I olmak üzere tip V ve tip X kolajen. Kolajen; kıkırdak, tendon ve bağ dokusunun temel yapı proteinidir.
- Glikozaminoglikanlar: Hiyalüronik asit, kondroitin sülfat ve dermatan sülfat. Bu moleküller eklem sıvısının ve kıkırdağın yapısında yer alır.
- Glukozamin: Kıkırdak yapısında bulunan bir amino şeker.
- Elastin ve desmozin: Dokulara esneklik kazandıran proteinler.
- Çeşitli amino asitler ve az miktarda mineral.
Bu bileşenlerin tek bir doğal kaynakta bir arada bulunması, yumurta kabuğu zarını eklem ve bağ dokusu araştırmalarında ilgi çekici bir hammadde haline getirmiştir.
Yumurta kabuğu zarı nasıl elde edilir?
Takviye edici gıdalarda kullanılan yumurta kabuğu zarı, yumurta işleme tesislerinde kabuktan özel yöntemlerle ayrılır. Ardından saflaştırılır, kurutulur ve toz haline getirilir. Bu süreç, zarın doğal yapısını korurken içeriğinin standart olmasını sağlamayı amaçlar. Bu sayede her tablette belirli miktarda NEM bulunması mümkün olur.
Eklem sağlığı üzerine yapılan araştırmalar
Yumurta kabuğu zarı, özellikle diz osteoartriti (diz kireçlenmesi) olan kişilerde klinik çalışmalarla incelenmiştir. 2009 yılında yayımlanan randomize, çift kör, plasebo kontrollü çok merkezli bir çalışmada, günde 500 mg NEM kullanan diz osteoartriti hastalarında eklem ağrısı ve tutukluğunda plaseboya kıyasla erken dönemde azalma bildirilmiştir. Aynı araştırma grubunun açık etiketli çalışmalarında da benzer sonuçlar rapor edilmiştir.
Önemli: Takviye edici gıdalar ilaç değildir ve hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz. Eklem ağrısı veya kireçlenme şikâyeti olan kişilerin önce hekime başvurması gerekir. Diz kireçlenmesinin tıbbi tedavi seçenekleri için diz kireçlenmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Eklem destek ürünlerinde birlikte kullanılan bileşenler
Yumurta kabuğu zarı, takviye edici gıdalarda çoğunlukla başka bileşenlerle birlikte kullanılır. Örneğin Pronya Nem, her tablette aşağıdaki bileşenleri içeren bir takviye edici gıdadır:
| Bileşen | 1 tablette | BRD* |
|---|---|---|
| Yumurta kabuğu zarı (NEM) | 500 mg | ** |
| Metilsülfonilmetan (MSM) | 300 mg | ** |
| Akgünlük (Frankincense) özütü | 100 mg | ** |
| C vitamini | 100 mg | %125 |
| Devil's Claw (Şeytan pençesi) | 50 mg | ** |
| Çinko | 7,5 mg | %75 |
| D vitamini | 10 µg | %200 |
| K vitamini | 10 µg | %13,3 |
*BRD: Beslenme Referans Değeri · **BRD belirlenmemiştir.
- MSM (metilsülfonilmetan): Doğada bulunan organik bir kükürt bileşiğidir; kükürt, bağ dokusu proteinlerinin yapısında yer alır.
- Akgünlük (Boswellia): Geleneksel olarak kullanılan, reçinesinden özüt elde edilen bir bitkidir.
- Devil's Claw: Güney Afrika kökenli Harpagophytum procumbens bitkisinin köküdür.
- C vitamini, kıkırdakların normal fonksiyonu için normal kolajen oluşumuna katkıda bulunur.
- D vitamini, K vitamini ve çinko, normal kemiklerin korunmasına katkıda bulunur.
Kimler kullanmamalı, nelere dikkat edilmeli?
- Yumurta alerjisi olan kişiler yumurta kabuğu zarı içeren ürünleri kullanmamalıdır.
- Hamile ve emziren kadınlar, çocuklar ve düzenli ilaç kullananlar (özellikle kan sulandırıcılar) kullanmadan önce hekime danışmalıdır.
- Önerilen günlük kullanım miktarı aşılmamalıdır.
- Takviye edici gıdalar dengeli ve çeşitli beslenmenin yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Yumurta kabuğu zarı ile yumurta kabuğu tozu aynı şey midir?
Hayır. Yumurta kabuğu tozu büyük ölçüde kalsiyum karbonattan oluşan sert kabuktan elde edilir. Yumurta kabuğu zarı ise kabuğun iç yüzeyindeki, kolajen ve glikozaminoglikan içeren ince protein tabakasıdır.
NEM ne demektir?
NEM, İngilizce “natural eggshell membrane” ifadesinin kısaltmasıdır ve doğal yumurta kabuğu zarı anlamına gelir.
Yumurta kabuğu zarında hiyalüronik asit var mıdır?
Evet. Yumurta kabuğu zarı, kolajenin yanı sıra hiyalüronik asit, kondroitin sülfat ve glukozamin gibi glikozaminoglikanları doğal olarak içerir.
Yumurta kabuğu zarı içeren takviyeler ne kadar süre kullanılır?
Kullanım süresi ve miktarı ürünün etiketinde belirtilir. Uzun süreli kullanım düşünülüyorsa hekime veya eczacıya danışılması önerilir.
Kaynaklar
- Ruff KJ, Winkler A, Jackson RW, DeVore DP, Ritz BW. Eggshell membrane in the treatment of pain and stiffness from osteoarthritis of the knee: a randomized, multicenter, double-blind, placebo-controlled clinical study. Clinical Rheumatology. 2009;28(8):907-914.
- Ruff KJ, DeVore DP, Leu MD, Robinson MA. Eggshell membrane: a possible new natural therapeutic for joint and connective tissue disorders. Results from two open-label human clinical studies. Clinical Interventions in Aging. 2009;4:235-240.
- Pronya Nem ürün broşürü (bileşim tablosu).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar için hekiminize danışınız.
